Parodieën op de Rubáiyát verschenen al aan het einde van de 19e eeuw. De oudste is 'The Rypaiyat of Omar Kal'vin', van Rudyard Kipling (1886), tien kwatrijnen waarin hij de spot dreef met de bezuinigingsdrift van de Indiase overheid. Er volgden er nog tientallen, veelal onder fantasierijke titels zoals 'The Rubaiyat of the Commuter', (H.P. Taber, 1905), 'The Rubaiyat of a motor car' (Carolyn Wells, 1906), 'The Rubaiyat of Omar Cayenne' (Gelett Burgess, 1914).
Vaak zijn het zinspelingen op actuele maatschappelijke kwesties die de auteurs op al dan niet serieuze wijze van commentaar voorzagen. Zo beschreef Duane Fox ('The Depression Rubáiyát') in 1934 de situatie op de financiële markten als volgt:
Now the New Deal reviving old Desires
The careful Man to Solitude retires,
Where sound Investments in his Safe endow
A day of Dividends and not of Fliers.
A. Madison Willis ('The Social Rubáiyát of a bud', 1913) beschreef het maatschappelijk verkeer als volgt:
Wake! For Electric Lights have taken flight,
And, crouching at the Feet of Day, lies Night;
The Post a dozen Invitations brought;
Aris, the Social Season's at it's Height!
Soms zijn dieren de hoofdrolspelers in parodieën. Bekend en nog steeds opnieuw uitgegeven is de versie van Oliver Hertford: 'The Rubáiyát of a Persian kitten' (1908)
Wake, For the Golden Cat has put to flight
The Mouse of Darkness with his Paw of Light:
Which means, in Plain and simple ever-day
Unoriental Speech - The Dawn is bright.
Parodieën werden ook regelmatig voor commerciële doeleinden gebruikt, zoals het volgende kwatrijn laat zien, uit de 'Rubáiyát of Canada' (1929) van Consolidated Distilleries, Montreal.
Dreaming when Dawn's left hand was in the sky,
I heard a voice within the next room cry,
"Wake my little ones, and fill the cup
Before the Hill's & Underwood's run dry".
of dit kwatrijn, uit een reclame-uitgave van een tabaksfabrikant ('The Rubaiyat of Omar Cigatettes', n.d.)
Then lately by the Tavern Door agape
Came shining through the dusk an Angel Shape
That called back softly, "Oh, you Santa Claus!"
He smashed a Record as he broke the Tape!
Soms is FitzGerald duidelijk herkenbaar in de parodieën. Men volgt zijn stijl, zijn woordkeus, zijn beeldspraak. Soms echter herinneren alleen de versvorm, het rijmschema en het metrum aan de klassieke rubai. Het is dan ook geen parodie meer maar een parafrase, en hij verliest zijn humoristische karakter.
Naast de parodieën en parafrasen zijn er natuurlijk nog de talrijke 'Rubáiyát' die een navolging zijn van Khayyám. De dichter heeft zich vooral laten inspireren door Khayyám of FitzGerald. Een min of meer bekend voorbeeld is 'Twaalf Rubaiyat aan den geest van Omar Khayyam' door Julius de Boer (1957). Van recenter datum is 'Vierentwintig Perzische kwatrijnen naar Omar Khajjam' door Lambert Jageneau (1986). Voorbeelden van weer een geheel andere orde zijn 'A Rubáiyát of the Trenches' door C. (1917) en 'Les Rubaïat d'Haälit-ler-Baba' door Jim 'sFoudesbosch (1945), beide toespelingen op respectievelijk de Ie en de IIe Wereldoorlog. |
