HomeArchive

Twee katrijnen van Omar Khayyám spelen een prominente rol in de psychologische strip ‘De muzikant’, die april 2005 bij uitgeverij Atlas in het Nederlands verschijnt. De strip vertelt het verhaal van de Iraanse tarspeler Nasser Ali Khan. Hij maakt eind jaren vijftig furore in Teheran, totdat zijn vrouw in een vlag van woede zijn onvervangbare tar (een soort luit) stuk slaat. Dan maakt de muzikant de balans op van zijn leven en werk.

De gedichten van Khayyám komen op twee sleutelmomenten in het verhaal voor. Allereerst wanneer de muzikant een instrumentenhandelaar in de heilige stad Mashad opzoekt. Hij wil na het bezoek meteen weer naar huis - een busreis van drie dagen - zonder van de gelegenheid gebruik te maken om het mausoleum van de heilige Imam Reza te bezoeken. ,,En God dan?” vraagt de instrumentenhandelaar. ,,Het leven gaat door,”“ antwoordt de muzikant, ,,met of zonder God.” Om vervolgens Khayyám aan te halen.


De tweede keer staat de muzikant oog in oog met de doodsengel Azraël. Hij is blij Azraël eindelijk te kunnen aanschouwen, maar de engel helpt hem met Khayyám uit de droom: ,,Het vertrek is onherroepelijk, wie gaat, die gaat voorgoed.”


Vertaald luiden de kwatrijnen als volgt:

O jij, van Vier en Zeven, toevallige combinatie
Jij, door Vier en Zeven bevangen door een koortsige gloed
Drink! Want ik heb je toch al gezegd, en vaker ook
Het vertrek is onherroepelijk, wie gaat, die gaat voorgoed

De planeten vervolgen gewoon hun baan
Niets winnen zij bij mijn eindig bestaan
En niemand die mij ooit zeggen kon
Waarom ik hier geroepen ben en weer moet gaan

De kwatrijnen van Khayyám zijn ontleend aan Cent un quatrains’ van Gilbert Lazard (resp. nummers 19 en 54, editie 1997).

‘De muzikant’ is een stripverhaal van de hand van de bekende Frans-Iraanse Marjane Satrapi. Zij verwierf de afgelopen jaren bekendheid met het aangrijpende autobiografische vierluik 'Persepolis’. Voor 'De muzikant' mocht ze onlangs de prestigieuze Alph'Art voor de beste strip in ontvangst nemen op het stripfestival van Angoulême.
Het boek is ook origineel in het Frans te koop ('Poulet aux prunes', Uitgeverij L’Association). Klik hier voor een bespreking uit 'De Standaard der Letteren'.

Februari 2005
Toon Dohmen, vertaler De muzikant